بيروت ، همراه با فهارس فراوان به چاپ رسيده است . « 1 » او در مقدمه اشاره كرده كه كتابى با نام اخبارالزمان نگاشته كه از آغاز خلقت تا زمان اسلام بوده است . پس از آن كتاب اوسط خود را در تاريخ فراهم آورده و آنگاه مصمم شده تا تمام آنچه را كه در آن دو كتاب به تفصيل آورده ، در كتابى بگنجاند كه همين مروج الذهب و معادن الجوهر است . وى در سال 333 كتاب مروج را تأليف كرد ، اما بعدا در سال 336 وقايع تا آن سال را بر آن افزود . مقريزى مطلبى را كه تاريخ آن 345 است از مروج نقل كرده است . به نظر برخى محققان ، مسعودى باز نيز بر كتاب خود افزوده اما نسخهء آن به دست ما نرسيده است . « 2 » وى در مقدمه فهرستى از مهمترين كتابهاى تاريخى موجود در زمانش را آورده كه بسيار ارجمند است . در همانجا از تاريخ طبرى بيشترين ستايش را كرده و نوشته است كه او انواع اخبار را فراهم آورده و كتابى است سودمند و پر فائده . نيز از قدامة بن جعفر و كتاب الخراج او نيز تمجيد كرده است . وى فهرستى از ابواب كتاب خود را در مقدمه آورده است . كتاب با داستان پيدايش و خلقت آغاز مىشود و در ادامه از تاريخ امتهاى مختلف ، سرزمينها ، سلسله‌هاى شاهى و جغرافياى تاريخى عالم ادامه مىيابد . در اين مباحث ، نگاه او صرفا تاريخى نيست بلكه از هر جهت به گذشته مىنگرد و مجموعه‌اى از آگاهيهاى تاريخى ، جغرافى ، تاريخ علوم ، تقاويم ، اديان و عقائد و . . . را به دست مىدهد . پس از اين مباحث به تولد پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم مىرسد و وارد تاريخ اسلام مىشود . تقسيم بندى بر اساس خلافت خلفاست و ذيل نام هر خليفه از حوادث روزگار وى سخن گفته مىشود . آخرين سالى كه حوادث آن ياد شده سال 346 هجرى است . منابع وى بسيار فراوان بوده و دليل آن اين كه وى نه تنها در حوزهء تاريخ ، بلكه بسيارى از حوزه‌هاى فكرى و اجتماعى ديگر سخن گفته است . وى در بخشهاى نخست كتاب كه مباحث كتاب المبتدأ و داستان انبيا در آن آمده تعبيرهاى مانند « ذهب اكثر اهل الكتاب ، و قد زعمت المجوس ، ذكر اهل الكتاب ، ذكر اهل التوراة و الكتب الاولى » و مانند آنها را آورده كه طبعا نشانگر آن است كه وى از مصادر اهل كتاب استفاده كرده است . وى به كتاب المبتدأ و السير وهب بن منبه نيز اشاره كرده است . « 3 »

--> ( 1 ) . براى چاپهاى ديگر آن نك : منهج المسعودى فى كتابة التاريخ ، صص 96 - 97 ( 2 ) . موارد تاريخ المسعودى ، صص 10 - 11 ؛ منهج المسعودى فى كتابة التاريخ ، صص 92 - 95 ( 3 ) . موارد تاريخ المسعودى ، ص 28